Phân biệt đăng ký thương hiệu và đăng ký tên thương mại
Trong quá trình tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp, Luật Thiên Di nhận thấy một thực tế khá phổ biến: rất nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng chỉ cần đăng ký tên doanh nghiệp là đã “bảo hộ thương hiệu”, hoặc ngược lại, đã đăng ký thương hiệu thì không cần quan tâm đến tên thương mại. Chính sự nhầm lẫn này khiến không ít doanh nghiệp rơi vào thế bị động khi xảy ra tranh chấp, thậm chí mất quyền sử dụng chính cái tên mà mình đã xây dựng nhiều năm.
Vậy đăng ký thương hiệu và đăng ký tên thương mại khác nhau như thế nào? Trường hợp nào chỉ cần đăng ký một trong hai, và khi nào doanh nghiệp nên đăng ký song song để được bảo hộ toàn diện? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng – chọn đúng – làm đúng, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Khái niệm thương hiệu và tên thương mại
Thương hiệu là gì?
Trong thực tiễn pháp lý tại Việt Nam, thuật ngữ “thương hiệu” thường được hiểu là nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ.
Nhãn hiệu (thương hiệu) là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau, có thể là:
- Chữ, từ ngữ
- Hình ảnh, biểu tượng
- Sự kết hợp giữa chữ và hình
- Màu sắc thể hiện dưới dạng cụ thể
Quyền đối với thương hiệu chỉ được xác lập thông qua thủ tục đăng ký thương hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ, trừ một số trường hợp đặc biệt (nhãn hiệu nổi tiếng).
Tên thương mại là gì?
Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh nhằm phân biệt chủ thể kinh doanh này với chủ thể khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.
Ví dụ:
- Tên doanh nghiệp trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
- Tên được sử dụng thường xuyên trong giao dịch, hợp đồng, biển hiệu
Quyền đối với tên thương mại phát sinh từ việc sử dụng hợp pháp, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ.
Điểm giống nhau giữa đăng ký thương hiệu và đăng ký tên thương mại
Mặc dù khác nhau về bản chất pháp lý, nhưng đăng ký thương hiệu và đăng ký tên thương mại vẫn có những điểm tương đồng nhất định:
- Đều nhằm mục đích phân biệt và bảo vệ dấu hiệu nhận diện trong hoạt động kinh doanh
- Đều thuộc phạm vi quyền sở hữu trí tuệ
- Đều có thể trở thành đối tượng tranh chấp nếu trùng hoặc gây nhầm lẫn
- Đều ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, giá trị và chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp
Chính những điểm tương đồng này là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn hai khái niệm, dẫn đến lựa chọn hình thức bảo hộ chưa phù hợp.
Điểm khác nhau giữa đăng ký thương hiệu và đăng ký tên thương mại (bảng so sánh)
|
Tiêu chí
|
Đăng ký thương hiệu
|
Đăng ký tên thương mại
|
|
Bản chất pháp lý
|
Là nhãn hiệu được bảo hộ theo văn bằng
|
Là tên gọi chủ thể kinh doanh
|
|
Cơ sở xác lập quyền
|
Cấp văn bằng bảo hộ
|
Phát sinh từ việc sử dụng
|
|
Cơ quan quản lý
|
Cục Sở hữu trí tuệ
|
Không có thủ tục đăng ký riêng
|
|
Phạm vi bảo hộ
|
Toàn lãnh thổ Việt Nam
|
Giới hạn theo lĩnh vực và khu vực
|
|
Thời hạn bảo hộ
|
10 năm, gia hạn không giới hạn
|
Miễn là còn sử dụng hợp pháp
|
|
Khả năng chuyển nhượng
|
Có thể chuyển nhượng, cấp phép
|
Gắn liền với chủ thể kinh doanh
|
|
Giá trị thương mại
|
Cao, dễ định giá
|
Hạn chế hơn
|
Qua bảng trên có thể thấy: đăng ký thương hiệu mang lại phạm vi bảo hộ rộng và giá trị pháp lý cao hơn, trong khi tên thương mại mang tính sử dụng thực tế.
Trường hợp chỉ cần đăng ký một trong hai
Khi nào chỉ cần đăng ký tên thương mại?
Doanh nghiệp có thể chỉ dựa vào tên thương mại trong trường hợp:
- Hoạt động kinh doanh nhỏ, phạm vi hẹp
- Không xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, dịch vụ
- Không có kế hoạch mở rộng, nhượng quyền, đầu tư
Tuy nhiên, đây là giải pháp tạm thời, tiềm ẩn rủi ro nếu có đối thủ đăng ký thương hiệu trước.
Khi nào chỉ cần đăng ký thương hiệu?
Một số cá nhân, tổ chức:
- Kinh doanh online
- Chưa thành lập doanh nghiệp
- Chỉ cần bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm/dịch vụ
Trong trường hợp này, đăng ký thương hiệu là giải pháp phù hợp để bảo vệ dấu hiệu nhận diện trên thị trường.
Trường hợp nên đăng ký cả hai để bảo hộ toàn diện
Luật Thiên Di khuyến nghị doanh nghiệp nên kết hợp cả hai hình thức bảo hộ trong các trường hợp sau:
- Doanh nghiệp hoạt động lâu dài, có chiến lược phát triển bền vững
- Thương hiệu gắn liền với tên doanh nghiệp
- Có kế hoạch mở rộng thị trường, nhượng quyền, gọi vốn
- Muốn hạn chế tối đa tranh chấp và rủi ro pháp lý
Việc vừa sử dụng tên thương mại hợp pháp, vừa đăng ký thương hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ sẽ giúp doanh nghiệp:
- Chủ động bảo vệ quyền lợi
- Tránh bị chiếm dụng thương hiệu
- Gia tăng giá trị tài sản vô hình

Khuyến nghị pháp lý từ Luật Thiên Di
Từ kinh nghiệm thực tiễn xử lý hồ sơ và tranh chấp sở hữu trí tuệ, Luật Thiên Di đưa ra một số khuyến nghị:
- Không nên đánh đồng đăng ký tên doanh nghiệp với đăng ký thương hiệu
- Nên tra cứu và đánh giá rủi ro trước khi sử dụng tên gọi
- Ưu tiên đăng ký thương hiệu sớm để tránh mất quyền
- Sử dụng dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp để đảm bảo hồ sơ đúng luật, đúng chiến lược
Đăng ký thương hiệu không chỉ là thủ tục pháp lý, mà là bước đi chiến lược để bảo vệ và phát triển doanh nghiệp.
Nếu bạn đang phân vân chưa biết lựa chọn hình thức nào, Luật Thiên Di sẵn sàng tư vấn và xây dựng lộ trình bảo hộ phù hợp nhất cho doanh nghiệp của bạn.
Thông tin liên hệ Luật Thiên Di
CÔNG TY TNHH LUẬT THIÊN DI
Địa chỉ: 36 Đường A4, Phường Bảy Hiền, Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hotline: 0981 317 075
Điện thoại: 028 6293 9377
Email: info@luatthiendi.com
Website:https://luatthiendi.com